Wziąłeś? Nie jedź!

??????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????
28.07.2015

Okres wakacyjny to pora podróży. Mimo że na każdym kroku słyszymy reklamy zachwalające komfort podróży gwarantowany przez PKP, większość z nas w dalszym ciągu najchętniej wybiera własny samochód. Prowadzenie samochodu to nie tylko jedna z tych umiejętności, bez których większość z nas nie wyobraża sobie normalnego funkcjonowania, ale również często źródło pracy zarobkowej, czy zwykłej przyjemności z jazdy przed siebie. Prowadząc własny środek lokomocji w większości zdajemy sobie sprawę z faktu, iż kierowanie pojazdem wymaga koncentracji i skupienia ze strony kierowcy, stąd nie dziwią regulacje prawne dotyczące zakazu prowadzenia samochodu pod wpływem alkoholu i środków odurzających oraz prowadzenia rozmów przez telefon komórkowy. Są to okoliczności, które w bardzo istotny sposób wpływają na czas i zdolność reakcji kierowcy, a tym samym na bezpieczeństwo wszystkich uczestników ruchu drogowego.

Tymczasem rzadko kiedy zastanawiamy się nad tym, jak na naszą zdolność kierowania samochodem wpływają leki, które zażywamy na stałe lub doraźnie z powodu przeziębienia, migreny czy alergii. A statystyki w tym wypadku są bezlitosne. Prawie 20% kierowców przyjmuje leki, które w mniejszym lub większym stopniu wpływają na bezpieczeństwo wszystkich uczestników ruchu drogowego. Pod wpływem środków psychoaktywnych jest od 5% do 35% kierowców! Co szósty wypadek drogowy jest spowodowany niepożądanym działaniem leków. W badaniach przeprowadzonych w 2005 r. w Holandii, u prawie 50% sprawców wypadków drogowych stwierdzono obecność we krwi leków uspokajających, nasennych czy przeciwdepresyjnych.

Niestety ponad 15% kierowców nie zwraca najmniejszej uwagi na ulotki zamieszczone w opakowaniach leków oraz ostrzeżenia dotyczące wpływu leku na prowadzenie pojazdów mechanicznych umieszczone na opakowaniach. Tymczasem wiele z przyjmowanych leków powoduje zaburzenia psychomotoryczne, nieprawidłową koordynację wzrokowo-ruchową, nadmierne wyciszenie (sedację) i zaburzenia koncentracji oraz osłabienie mechanizmów przetwarzania informacji.

Apelujemy więc do wszystkich kierowców, aby przed zażyciem każdego leku dokładnie zapoznali się z ulotką, szczególnie z częścią dotyczącą ostrzeżeń, działań ubocznych i sposobu dawkowania, zwracali uwagę na piktogramy (trójkąt z wykrzyknikiem, trójkąt z samochodem w środku) umieszczone na opakowaniach leków oraz zawsze wypytali dokładnie lekarza lub farmaceutę, czy zażywany lek może mieć wpływ na prowadzenie pojazdów mechanicznych.

Wiele leków może wywierać niekorzystne działanie na zdolność kierowania pojazdem, szczególnie dotyczy to leków nasennych, uspokajających, przeciwlękowych, neuroleptyków oraz niektórych leków przeciwdepresyjnych, przeciwpadaczkowych, a także leków zmniejszających napięcie mięśni, leków przeciwbólowych, przeciwalergicznych, czy popularnych leki złożonych na przeziębienie i katar. Poniżej podajemy przykłady leków, które mają niekorzystny wpływ na kierowcę, niemniej zawsze należy pamiętać, że reakcja na leki jest w dużej mierze sprawą indywidualną, uzależnioną od wielu czynników, m. in. od wieku, płci, kondycji organizmu, chorób towarzyszących i oddziaływań między różnymi, zażywanymi jednocześnie lekami, dlatego poza dokładnym przeczytaniem ulotki każdego stosowanego leku, warto również przestrzegać kilku najważniejszych zasad:

Zrób przerwę w prowadzeniu samochodu jeśli poczujesz senność, znużenie, problemy z koncentracją, zaburzenia widzenia, trudności w podążaniu wyznaczoną trasą.

Są leki po zażyciu których obowiązuje bezwzględny zakaz prowadzenia samochodu przez co najmniej 24 godziny po zastosowaniu i nie ma od tego żadnych wyjątków! Należą do nich m. in. morfina, dolargan, fentanyl, petydyna, tiopental, buprenorfina, naltrekson, flunitrazepam, midazolam, dizaepam, lormetazepam, zolpidem, zopiclon.

Inne leki, które potencjalnie mogą wpływać na prowadzenie samochodu najlepiej zażywać na wieczór i dokładnie sprawdzić, jak długo działają – po niektórych lekach, np. nasennych niekorzystny wpływ na zdolności psychomotoryczne kierowcy może utrzymywać się aż do 48 godzin po zażyciu jednej tabletki i przez ten czas również nie wolno prowadzić auta!

Jeśli jakiś lek zażyty w przeszłości wywołał niepożądane objawy związane ze zdolnością prowadzenia samochodu, nie należy więcej stosować go przed planowaną podróżą.

Przed podróżą nie należy przyjmować żadnych nowych, niestosowanych wcześniej leków.

Kierowca chory na cukrzycę powinien przed jazdą sprawdzić za pomocą glukometru poziom cukru we krwi. Natychmiast zrezygnuj z dalszego prowadzenia pojazdu, gdy pojawią się poty, uczucie głodu, niepokoju.

Nigdy nie spożywaj alkoholu!

Lista leków, które mogą negatywnie wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów jest naprawdę długa, stąd wymieniamy tylko najważniejsze grupy i przykłady podając nazwę chemiczną substancji czynnej zawartej w leku (nazwa chemiczna umieszczona jest zazwyczaj nieco mniejszą czcionką zaraz pod nazwą handlową leku):

Leki przeciwbólowe: morfina, dolargan, fortral, metadon, tramadol, oksykodon, petydyna, fentanyl, tramadol oraz kodeina, która jako jedyna z tej grupy dostępna jest bez recepty lekarskiej i wchodzi w skład wielu leków o działaniu przeciwbólowym i przeciwkaszlowym. Leki te wywierają silny wpływ na ośrodkowy układ nerwowy poprzez co wykazują silne działanie przeciwbólowe, uspokajające i nasenne. Dodatkowo wywołują euforię, stan błogości, czasem zobojętnienie, spadek koncentracji, trudności w podejmowaniu decyzji oraz wydłużenie czasu reakcji, upośledzają również procesy myślowe i czynności ruchowe, a tym samym trudności z właściwą oceną sytuacji na drodze.

Leki nasenne i uspokajające: barbiturany i pochodne benzodiazepiny (estazolam, nitrazepam, noctofer, signopam) oraz niektóre niebenzodiazepinowe leki nasenne (zopiklon, zolpidem) poprzez działanie na ośrodkowy układ nerwowy w mniejszych dawkach działają uspokajająco, w większych nasennie, ale powodują zaburzenia uwagi i koncentracji, wydłużają czas reakcji, upośledzają prawidłowe ruchy gałek ocznych oraz niekorzystnie wpływają na sprawność psychofizyczną. 

Leki przeciwdepresyjne i przeciwlękowe: w tym leki o działaniu sedatywnym, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (doksepina, amitryptylina, imipramina), a także trazodon, mianseryna, mirtazapina, jak również wenlafaksyna. Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne powodują między innymi zaburzenia akomodacji oraz uspokojenie i już po pojedynczej dawce zaburzają sprawność psychomotoryczną, obniżają koncentrację i wydłużają czas reakcji, dlatego też prowadzenie samochodu w trakcie leczenia tymi lekami jest niewskazane.

Leki przeciwpsychotyczne: ostrożność należy zachować podczas stosowania aripiprazolu, amisulpridu, kwetiapiny, olanzapiny i zyprazydonu. Leki należące do tej grupy mogą powodować uspokojenie i senność, zmniejszać sprawność psychofizyczną, ograniczać spostrzegawczość, zmniejszać koncentrację i szybkość reakcji. Mogą również wywołać dezorientację, pobudzenie, lęk i splątanie oraz zaburzenia akomodacji. Czasem mogą pojawić się ataki agresji, zaburzenia mowy oraz drgawki.

Leki przeciwalergiczne starszej generacji: hydroksyzyna, difenhydramina, klemastyna, cetyryzyna, loratydyna. Leki przeciwhistaminowe I generacji (najstarsze), do których zaliczamy: difenhydraminę (obecną w wielu preparatach na przeziębienie), klemastynę i hydroksyzynę wywołują nadmierną senność, zaburzenia koordynacji i wydłużenie czasu reakcji. Leki II generacji: cetyryzyna, loratydyna mogą wpływać na sprawność psychofizyczną, koncentrację oraz powodować senność, ale ten wpływ jest niewielki i zależy od indywidualnej wrażliwości, dlatego należy zachować ostrożność i uważnie obserwować reakcję naszego organizmu.

Niektóre leki łagodzące objawy choroby lokomocyjnej i leki przeciwwymiotne zawierające w składzie: dimenhydrynat (aviomarin), diphergan, tietylperazynę, ondansetron mają dodatkowe działanie uspokajające, powodując znużenie, osłabienie i bóle głowy.

Popularne leki na przeziębienie i katar zawierające w składzie pseudoefedrynę czy dekstrometorfan mogą zaburzać koncentrację, postrzeganie rzeczywistości i wydłużać czas reakcji. Należy ściśle przestrzegać dawkowania podanego w ulotkach i po ich zażyciu unikach prowadzenia pojazdów.

Niektóre antybiotyki np.: fluorochinolony, aminoglikozydy powodują zaburzenia widzenia i równowagi, dlatego też nie należy prowadzić pojazdu podczas lub po ich zastosowaniu.

Leki okulistyczne: krople z atropiną powodują rozszerzenie źrenic, światłowstręt oraz zaburzenia akomodacji oka. Działanie to utrzymuje się do kilkunastu godzin po aplikacji do oka i w tym czasie nie można prowadzić samochodu.

Leki na nadciśnienie: szczególnie starsze preparaty, np. normatens, propranolol oraz niektóre leki moczopędne: diuramid, furosemid, hydrochlorotiazyd, tialorid mogą być przyczyną zmęczenia i osłabienia refleksu.

Leki przeciwbiegunkowe: loperamid  jest lekiem przeciwbiegunkowym, będącym syntetycznym opioidem.  W przebiegu biegunki leczonej loperamidem może wystąpić zmęczenie, zawroty głowy lub senność, dlatego też należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów lub obsługiwania maszyn.

Środki do znieczulenia ogólnego i miejscowego są bezwzględnym przeciwwskazaniem do prowadzenia samochodu przez co najmniej dobę po zabiegu!

Kierowco! Wiele leków może upośledzać zdolność do prowadzenia pojazdu. Producenci informują o tym, zamieszczając odpowiednie uwagi w ulotkach oraz na opakowaniach leków. Zawsze czytaj ulotkę załączoną do opakowania leku, a w razie wątpliwości zapytaj o radę lekarza lub farmaceutę. Bezpieczna jazda wymaga od kierowcy koncentracji i zdolności do błyskawicznej reakcji. Od tego zależy bowiem bezpieczeństwo nie tylko Twoje, ale również innych uczestników ruchu drogowego. Pamiętaj o tym!

powrót