Nie pozwól by biegunka zepsuła Ci urlop!

??????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????
03.08.2015

Biegunka podróżnych, klątwa sułtana, zemsta faraona – jakże często pojęcia te pojawiają się w mrocznych opowieściach znajomych powracających z wakacji w Egipcie, Tunezji, czy z Bliskiego Wschodu. Dolegliwości żołądkowo-jelitowe objawiające się bólem brzucha, ostrą biegunką i często wymiotami dotykają średnio co drugiego urlopowicza podróżującego do krajów o niższym standardzie higienicznym, zwłaszcza do strefy tropikalnej i subtropikalnej. Czy jest więc szansa, by nie spędzić połowy urlopu w hotelowej łazience?

Za ponad 80% przypadków biegunki podróżnych odpowiadają bakterie. Zwykle są to enterotoksyczne szczepy Escherichia coli, które wywołują ponad 50% wszystkich infekcji. Pozostałe zakażenia wywoływane są przez enteroagregacyjne szczepy E.coli, a także inne bakterie: Campylobacter, Shigella, Salmonella, Aeromonas i Vibrio (wywołujące cholerę). Ok. 5 – 10% infekcji wywoływana jest przez wirusy (rotawirusy, norowirusy, adeonowirusy i astrowirusy). Dużo rzadziej przyczynę biegunki podróżnych stanowią pierwotniaki, takie jak: Giardia lamblia, Entamoeba histolytica i Cryptosporidum lub pasożyty jelitowe. Do zakażenia dochodzi już w trakcie podróży lub zaraz po dotarciu do jej celu. Objawy pojawiają się gwałtownie, zwykle w ciągu 2-3 dni od przyjazdu w postaci jedno lub kilkudniowej biegunki z 3 do 6 wypróżnieniami dziennie, silnymi kurczowymi bólami brzucha, wzdęciem, rzadziej wymiotami, bólem głowy, dreszczami i gorączką. U ok. 20% nieszczęśników biegunka jest tak intensywna, że dochodzi do 10-15 wypróżnień na dobę!

Głównym źródłem bakterii wywołującej biegunki jest zanieczyszczona woda. Dlatego najprostszym sposobem uniknięcia klątwy faraona jest restrykcyjne przestrzeganie kilku prostych zasad higieny. Podczas urlopu należy używać wyłącznie wody butelkowanej, dotyczy to również mycia zębów, twarzy i rąk. Nawet jeśli obsługa zapewnia nas, że woda w hotelu pochodzi z pewnego źródła, jest filtrowana i chlorowana, nie należy jej pić, ani używać do płukania owoców, naczyń, smoczków i butelek dla dzieci bez wcześniejszego przegotowania. Należy unikać jedzenia oraz napojów oferowanych na targach i ulicznych straganach, surowych potraw, i to nie tylko z mięsa i ryb, ale również świeżych warzyw, nieobranych ze skórki owoców oraz wszelkich posiłków podawanych w temperaturze pokojowej. Za stosunkowo bezpieczne uważa się spożywanie gorących potraw grillowanych, pieczonych lub smażonych oraz pieczywa i innych suchych pokarmów. Warzywa i owoce powinny być sparzone wrzątkiem, a następnie obrane ze skórki. Napoje powinny być gorące lub wyłącznie butelkowane i świeżo otwarte. Unikajmy drinków z lodem! Szczegółowe zalecenia dotyczące higieny żywienia w podróży można znaleźć na stronie Głównego Inspektora Sanitarnego w Polsce: www.gis.gov.pl

Przed wyjazdem warto również zasięgnąć konsultacji lekarskiej w kierunku szczepień zalecanych podróżnym oraz stosować preparaty zawierające szczepy bakterii probiotycznych, które wspomagają utrzymanie prawidłowego składu flory bakteryjnej przewodu pokarmowego, zwiększają odporność i stanowią naturalną barierę ochronną przed infekcjami pokarmowymi. Spośród wielu probiotyków proponowanych w profilaktyce biegunki podróżnych na pierwszym miejscu wymienia się: Lactobacillus GG i Saccharomyces boulardii. Lactobacillus GG zapobiega biegunce infekcyjnej u około 12–45% stosujących go osób. Preparat probiotyczny powinien być stosowany w dawce 1 saszetka lub kapsułka dwa razy dziennie, przy czym należy rozpocząć przyjmowanie 2 dni przed wyjazdem i kontynuować przez czas pobytu w rejonie ryzyka zachorowania. Osobom cierpiącym na zaburzenia odporności, a także chorującym na wyniszczające choroby przewlekłe, cukrzycę, nieswoiste zapalenie jelit, stosującym inhibitory pompy protonowej, czy leki immunosupresyjne zaleca się czasem profilaktyczną antybiotykoterapię.

Jeśli mimo zachowania ostrożności dopadnie nas biegunka, czyli stan podczas którego następuje znaczące zwiększenie liczby wypróżnień, należy wdrożyć bardziej restrykcyjne zasady higieny oraz terapię opartą w pierwszej kolejności na lekkostrawnej diecie i nawadnianiu organizmu. W większości przypadków ostra biegunka infekcyjna ustępuje samoistnie po kilku dniach i nie wymaga stosowania żadnych leków. Najważniejszym elementem terapii jest podawanie dużej ilości płynów, najlepiej z doustnymi preparatami nawadniającymi, dostępnymi w aptece w postaci saszetek do rozpuszczenia, np. Orsalit, Acidolit, Hydrolit, czy Hydronea. Jest to szczególnie ważne w przypadku dzieci, kobiet w ciąży, a także osób starszych i cierpiących na choroby przewlekłe. W okresie ostrej biegunki zaleca się jednodniową głodówkę (tylko suchary, krakersy) i przyjmowanie płynów, w tym powyżej wspomnianych nawadniających. W tym okresie zaleca się unikanie warzyw i owoców (wyeliminowanie błonnika), używek, mleka, płynów zawierających kofeinę. W miarę ustępowania biegunki należy poszerzać i urozmaicać dietę lecz w dalszym ciągu powinna być ona lekkostrawna, oparta na gotowanym ryżu, makaronie, ziemniakach i kaszach. Dodatkowo można podawać banany, gotowaną marchew, gotowane białe mięso oraz suchary i krakersy. Pomocne w leczeniu mogą być również preparaty probiotyczne, które zdaniem niektórych specjalistów znacznie skracają okres i intensywność choroby.

Do leków objawowych, zmniejszających liczbę wypróżnień, u chorego z 3–4 stolcami wodnistymi dziennie, należy loperamid (Laremid, Stoperan, Imodium). Leku nie powinno się stosować u dzieci poniżej 6 roku życia oraz u chorego z licznymi stolcami z domieszką krwi i śluzu, gorączką, wymiotami trwającymi dłużej niż 2 dni i innymi objawami ciężkiej biegunki. W takich przypadkach niezbędna jest wizyta u lekarza. Innymi preparatami stosowanymi w objawowym leczeniu biegunki są węgiel aktywny i diosmektyt (Smecta). Oba te związki mają silne właściwości adsorpcyjne umożliwiające wiązanie, a następnie usuwanie z światła jelita wirusów, bakterii oraz wytwarzanych przez nie toksyn. Skuteczność tych preparatów uwarunkowana jest przede wszystkim prawidłowym dawkowaniem, a więc dokładnym trzymaniem się zaleceń dotyczących stosowania podanych w ulotkach tych leków. Zgodnie z najnowszymi opracowaniami dotyczącymi tematu, przed planowanym wyjazdem do krajów o dużym ryzyku biegunki podróżnych, zaleca się zabrać ze sobą na wyjazd: loperamid, preparaty do przygotowania doustnego płynu nawadniającego, probiotyki oraz przynajmniej 2 rodzaje antybiotyków zaleconych przez lekarza podczas konsultacji poprzedzającej podróż. Odpowiednio wyposażona apteczka oraz restrykcyjne przestrzeganie podstawowych zasad higieny pozwoli uchronić siebie i najbliższych przez „zemstą faraona” i cieszyć się w pełni zasłużonym urlopem w ciepłych krajach.

powrót