Minoksydyl w terapii wypadania włosów

????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????
18.05.2015

Wiele leków przeżywa swoją „drugą młodość”. Należy do nich m. in. minoksydyl, substancja będąca pochodną pirymidyny, stosowana niegdyś leczeniu ciężkiego nadciśnienia tętniczego. Po wprowadzeniu na rynek nowszych, bezpieczniejszych dla pacjentów leków hipotensyjnych, które cechują się lepszą tolerancją i wywołują mniej działań niepożądanych, minoksydyl został wycofany z terapii nadciśnienia. Swoją drugą szansę otrzymał w preparatach stosowanych wyłącznie zewnętrznie w leczeniu wypadania włosów. Miejscowe nakładanie preparatów z minoksydylem na owłosioną skórę głowy powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych i lepsze ukrwienie mieszków włosowych. Minoksydyl stymuluje również podziały komórek mieszka włosowego i wydzielanie naczyniowo-śródbłonkowego czynnika wzrostu oraz syntezę niektórych prostaglandyn, co przyczynia się do odrostu włosów. Te właściwości sprawiły, że minoksydyl zajmuje bardzo ważne miejsce w terapii wypadania włosów o podłożu androgenowym, zarówno u mężczyzn, jak i kobiet.

Łysienie androgenowe to najczęstsza przyczyna utraty włosów u człowieka. U mężczyzn objawia się stopniową utratą włosów, zaczynającą się od skroni (tzw. „zakola”) oraz czubka głowy, rzadko prowadzi jednak do całkowitego wyłysienia. Natomiast u kobiet następuje rozlane przerzedzanie się włosów na całej głowie, a jednym z pierwszych widocznych objawów łysienia jest poszerzenie się przedziałka widoczne podczas czesania. Łysienie androgenowe stanowi prawie 95% wszystkich przypadków wypadania włosów, a jego przyczyny nie zostały jeszcze do końca poznane. Wiadomo jedynie, że nie bez znaczenia są tu zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe. Liczne badania wykazały, że duże znaczenie w nadmiernej utracie włosów odgrywają zaburzenia poziomu hormonów płciowych – androgenów. Są one wytwarzane zarówno w organizmie mężczyzny, jak i kobiety. U mężczyzn androgeny są odpowiedzialne za kształtowanie narządów płciowych w życiu płodowym oraz za rozwój męskich cech płciowych (głos, owłosienie, budowa ciała), libido i produkcję plemników. U kobiet androgeny pełnią rolę prekursorów żeńskich hormonów płciowych: produkowane w jajnikach androgeny (dihydrotestosteron, androstendion) ulegają przekształceniu do estrogenów. Ponadto androgeny pełnią również inne ważne funkcje u kobiet i mężczyzn m.in. mają działanie anaboliczne (prowadzą do zwiększenia masy ciała), wpływają na libido oraz wzrost włosów. Wśród genów, których mutacje mogą wpływać na powstawanie łysienia androgenowego znajdują się geny odpowiadające za syntezę androgenów, ich przekształcenie do dihydrotestosteronu oraz geny kodujące receptory dla androgenów. U panów łysienie może mieć także związek z genetyczną wrażliwością mieszków włosowych na dihydrotestosteron, która powoduje osłabienie włosów i skraca ich długość życia. U pań jedną z przyczyn łysienia androgenowego może być hiperandrogenizm, związany m.in. z zespołem policystycznych jajników. Odmiennym typem łysienia jest łysienie anagenowe, inaczej dystroficzne. Pojawia się najczęściej w trakcie innej choroby lub jej terapii oraz podczas działania różnych związków chemicznych na organizm człowieka. Wśród przyczyn łysienia anangenowego wymienia się m.in. promieniowanie jonizujące (np. radioterapię), zatrucie metalami ciężkimi (talem, arsenem, ołowiem), stosowanie niektórych leków (np. chemioterapii w leczeniu nowotworów), bądź choroby układu hormonalnego (np. tarczycy), a także choroby o podłożu autoimmunologicznym (m.in. łysienie plackowate) oraz osłabienie organizmu wynikające z długotrwałej choroby przewlekłej czy anemii. Wypadanie włosów jest w tym przypadku rozlane i dość szybkie, ponieważ dotyczy włosów w fazie wzrostu. Należy zaznaczyć, że łysienie anagenowe zwykle cofa się po ustaniu wpływu czynnika sprawczego i zazwyczaj następuje samoistny, choć powolny odrost włosów.

Minoksydyl stosowany jest z dobrym skutkiem w przypadku łysienia androgenowego (zarówno u mężczyzn, jak i kobiet), może także przyspieszać odrost włosów w łysieniu anagenowym. W Polsce dostępne są preparaty minoksydylu o stężeniach 2% dostępne bez recepty (Loxon 2%, Piloxidil) oraz 5% – dostępne na receptę z przepisu lekarza (Loxon 5%, Regaine, Alopexy). Lek stosuje się dwa razy dziennie wcierając 1 ml płynu w suchą skórę głowy. Przed i po naniesieniu roztworu na skórę głowy, należy dokładnie umyć ręce. Po podaniu miejscowym minoksydyl wchłania się w bardzo niewielkich ilościach do układu krążenia (0,3-4,5%), dlatego rzadko powoduje objawy uboczne ogólnoustrojowe, nie wolno jednak przekraczać zaleconej dawki, a także nakładać preparatu na uszkodzoną skórę głowy, ponieważ może to nasilić działania niepożądane preparatu. Pierwsze rezultaty leczenia minoksydylem są widoczne po około 2 miesiącach regularnego stosowania. Efekt terapeutyczny w postaci odrastających włosów występuje po około 4 miesiącach kuracji, a samo zahamowanie wypadania włosów już po 2 miesiącach stosowania. Badania porównujące wyniki leczenia kobiet z łysieniem androgenowym preparatami zawierającymi minoksydyl w stężeniu 2% oraz 5% nie wykazały istotnych różnic w skuteczności ich działania. Istotne różnice wystąpiły natomiast w nasileniu działań niepożądanych. W przypadku kobiet stosujących wyższe stężenia minoksydylu (5%) częściej obserwowano miejscowe podrażnienia skóry głowy oraz nadmierne owłosienie pojawiające się na twarzy. Objawy te cofały się po odstawieniu preparatu. Minoksydyl stosowany zewnętrznie w postaci wcierek, szamponów, czy toników jest środkiem dobrze tolerowanym przez organizm. Działania uboczne występują u niewielkiej grupy pacjentów i pojawiają się najczęściej w miejscu nakładania preparatu. Można do nich zaliczyć zaczerwienienie, swędzenie, suchość i  łuszczenie się skóry w miejscu aplikacji, czasem odbarwianie się bądź chwilowe nasilenie wypadania włosów (szczególnie na początku leczenia), a także zapalenie mieszków włosowych. Do bardzo rzadkich ogólnych działań niepożądanych przy stosowaniu preparatów z minoksydylem należą: zaburzenia widzenia, zawroty głowy, omdlenia, ból głowy, ból w klatce piersiowej, szybsze lub nieregularne bicie serca. Wynika to na ogół z nieprzemyślanego i nieumiejętnego korzystania z preparatów i ignorowania przeciwwskazań zawartych w ulotce dla pacjenta. W związku z powyższym należy pamiętać, że bez konsultacji z lekarzem preparatów zawierających minoksydyl nie powinny stosować osoby ze skłonnością do alergii oraz osoby cierpiące na schorzenia skóry głowy, np. nasilone zmiany w łojotokowym zapaleniu skóry, łuszczycę, a także stosujące inne produkty miejscowo na skórę głowy (np. naftę, retinoidy, steroidy). Preparatów z minoksydylem nie powinny stosować osoby poniżej 18 roku życia oraz powyżej 65 roku życia, a także kobiety w ciąży i karmiące piersią. Osoby z chorobami układu krążenia, nadciśnieniem lub zaburzeniami rytmu serca przed użyciem preparatu powinny bezwzględnie zasięgnąć porady lekarza.

Preparaty zawierające minoksydyl wykazują dużą skuteczność w leczeniu łysienia, szczególnie androgenowego, a prawidłowe ich stosowanie oraz respektowanie zaleceń i przeciwwskazań zawartych w ulotkach gwarantują bezpieczeństwo i efektywność terapii potwierdzoną w licznych badaniach.

powrót