Kolorowe warzywa: papryka

????????????????????????????????????????????????????????????????
16.06.2016

Papryka pochodzi z Ameryki Południowej, gdzie już 2000 lat temu uprawiali ją Peruwiańczycy. Do Europy przywiózł nasiona papryki Diego Alvaraez Chanca, towarzyszący drugiej wyprawie Kolumba w 1493 r. W Europie najwięcej papryki uprawia się w Grecji, Hiszpanii i na Węgrzech.  Tak szerokie uznanie w kuchni zdobyła dzięki Węgrom, którzy zaczęli ją uprawiać w XVI wieku, czyniąc paprykę dodatkiem do wielu swoich tradycyjnych potraw. Na świecie znanych jest ponad 2000 odmian papryki, różniących się od siebie barwą, rozmiarem, kształtem i smakiem. Mogą być kuliste, podłużne, stożkowate, a nawet trapezowate. Papryka należy do rodziny psiankowatych. Roślina ta dzięki bogactwu odmian znalazła szerokie zastosowanie w kuchni. Znajdziemy wśród nich papryki słodkie, gorzkie i ostre, każdy znajdzie gatunek odpowiadający jego podniebieniu oraz potrzebom wykorzystania w potrawie. Jako przyprawę wykorzystuje się głównie odmiany o cienkich ściankach i niewielkich jagodach. Do przygotowywania dań np. leczo czy też wszelkiego rodzaju papryk faszerowanych wykorzystuje się odmiany bardziej mięsiste i dorodne. W Polsce popularność zdobyła czerwona papryka Bell oraz najbardziej znana w uprawie odmiana papryki igołomskiej, zwana niekiedy białą, ze względu na swój mleczno – żółty kolor oraz  charakterystyczny stożkowaty kształt. W kuchni sprawdza się w postaci faszerowanej – sprzyja temu duża komora warzywa i mała ilość nasion, które przed nałożeniem nadzienia usuwa się.

 

Papryka oprócz tego, że jest smaczna, jest bogatym źródłem licznych witamin i składników mineralnych. Świeża papryka zawiera pięć razy więcej witaminy C niż cytryna. W 100 g papryki jest jej więcej, niż wynosi dzienne dobowe zapotrzebowanie dla osoby dorosłej czyli 60 mg; w każdej papryce jest jej co najmniej 90 mg, w czerwonej nawet 150 mg. Ważnym odkryciem, uhonorowanym nagrodą Nobla, było wyizolowanie krystalicznego kwasu askorbinowego czyli witaminy C z węgierskich papryk w latach 30. ubiegłego wieku, którego dokonał Albert Szent-Gyorgyiow.  Aztekowie natomiast uważali, że papryka sprzyja długowieczności, poprawia wygląd cery i podnosi siły witalne. Rzeczywiście jest bogata w przeciwutleniacze, które chronią organizm przed szkodliwym działaniem wolnych rodników. Pół średniej świeżej papryki dostarcza dzienną dawkę beta-karotenu, a dwa strąki pokrywają dzienne zapotrzebowanie na witaminę E. Papryka obok pomidorów jest dobrym źródłem likopenu, który wychwytuje wolne rodniki. Papryka dostarcza sporo witamin z grupy B oraz potasu, fosforu, żelaza i magnezu i niewiele kalorii (25 kcal w 100 g). Papryka dzięki zawartości właśnie dużej ilości witamin C i E oraz beta-karotenu, hamuje starzenie się komórek, wzmacnia odporność, poprawia kondycję naczyń krwionośnych, osłabia szkodliwe działanie złego cholesterolu, chroniąc przed miażdżycą. Wpływa pozytywnie na nasze ogólne samopoczucie, kondycję układu nerwowego, a nawet kości i mięśni. Ma też sporo błonnika (ok. 2 g w 100 g), wspomaga pracę jelit i ułatwia pracę układu pokarmowego. Działa delikatnie moczopędnie, wspomagając proces oczyszczania organizmu.

 

Sproszkowana ostra papryka to nie tylko popularna przyprawa, która poprawia trawienie i pobudza apetyt, ale stosowany od lat w medycynie ludowej lek na bóle głowy. Kapsaicyna nadająca papryce piekący smak, ma działanie rozgrzewające i przeciwbólowe. Wyciągi z ostrych odmian papryki zawierające kapsaicynę znajdują zastosowanie w medycynie w postaci różnego rodzaju maści, plastrów i mazideł – wykorzystywanych w zapaleniu korzonków nerwowych, bólach gośćcowych, nerwobólach. Kapsaicyna oczyszcza drogi oddechowe, łagodząc objawy przeziębienia. Ostrą paprykę należy jednak jeść z umiarem, by nie podrażnić przewodu pokarmowego.

 

Papryka jest łagodnym diuretykiem, często spożywana zmniejsza ciśnienie krwi. Chroni przy tym przed przedwczesnym zwapnieniem naczyń krwionośnych.

 

Najzdrowsza jest papryka surowa, jednak duszona lub pieczona też zachowuje sporo składników odżywczych. Papryka w niewielkim stopniu ulega przemianom w procesie przetwarzania, gdyż wymaga krótkiej obróbki termicznej.

 

Stojąc przed sklepową półką często zastanawiamy się, który kolor papryki wybrać. Różne odmiany mają nie tylko inne walory smakowe ale też każda z nich posiada liczne unikalne właściwości.

 

Najbardziej popularna papryka czerwona najlepiej zadba o nasz wzrok i skórę. Zawiera dużo beta- karotenu, czyli prowitaminy A. Już 100 g papryki (około pół średniej papryki) powinno zaspokoić  70% dziennego zapotrzebowania człowieka na tę witaminę. Zapewni nam więc piękną cerę, o zdrowym odcieniu. W czerwonej papryce jest zwykle najwięcej witaminy C, która przyczynia się zwolnieniu procesowi powstawania zmarszczek. Ponieważ zawiera również rutynę, jest nieoceniona, gdy mamy kruche naczynka krwionośne.

 

Papryka zielona bogata jest w kwas foliowy. Jeden strąk pokrywa 25% dziennego zapotrzebowania na tę witaminę. Polecana jest w szczególności kobietom planującym dziecko i ciężarnym ze względu na wpływ kwasu foliowego na rozwój cewy nerwowej u płodu, ale także wszystkim tym, którym zależy na dobrym nastroju oraz poprawie parametrów krwi. Papryka zielona, jest dobrym źródłem witamy E, zwanej witaminą młodości i witalności.

 

Papryka żółta dostarczy nam witaminę E, jest również dobrym źródłem luteiny i zeaksantyny, które mają pozytywny wpływ na siatkówkę oka, zapewniając dobre widzenie.

 

Ostre papryki oprócz licznych walorów smakowych są polecane przede wszystkim tym, którzy się odchudzają, gdyż hamują łaknienie. Jalapeno, chili czy habanero zawierają alkaloid kapsaicynę. Kiedyś uważano, że może mieć ona znaczący wpływ na łaknienie, a także tempo spalania kalorii, dopiero w ilościach nieznośnych dla ludzkiego podniebienia. Amerykańskie badania dowiodły jednak, że nawet niewielka ilość kapsaicyny może pomóc w odchudzaniu. Jednak mimo licznych walorów bardzo ostrą paprykę powinno się wyeliminować z diety u osób uskarżających się na niektóre choroby układu pokarmowego – głównie błony śluzowej żołądka i dwunastnicy, przy chorobie refluksowej, gdyż może powodować jego dodatkowe podrażnienie. Natomiast u osób zdrowych ale skarżących się na zwolnioną przemianę materii, poprawi procesy trawienne, złagodzi wzdęcia i zaparcia. Niektóre źródła podają, iż papryka powinna być wyeliminowana z diety osób cierpiących na różnego rodzaju choroby reumatyczne i artrozy. Bardzo ostrą paprykę należy ostrożnie stosować u małych dzieci i osób starszych i o wrażliwym żołądku. Wszyscy inni mogą ją jeść bez obaw, dla zdrowia.

powrót