Kawa na ławę

????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????
05.05.2016

W niektórych krajach znana od wieków, do Polski dotarła pod koniec XVII stulecia. Każdego roku ludzie na naszym globie wypijają miliardy filiżanek tego aromatycznego napoju, który pobudza, ułatwia koncentrację, dodaje energii, przyspiesza przemianę materii.

 

Kawa bywa nazywana napojem bogów, być może dlatego, że znajduje się w niej silny ładunek energetyczny. Kiedyś kawie przypisywano liczne magiczne właściwości. Dziś jest to zaś ulubiony napój milionów ludzi na całym świecie. Zawarta w kawie kofeina daje siłę i chęć do działania, ma ona również cechy pobudzające zmysły człowieka. Smak kawy w dużej mierze uzależniony jest od sposobu jej palenia i przechowywania. Jeśli zachowano należytą staranność, to świeżo zmielona ma naprawdę wspaniały aromat. Kawa była środkiem pokrzepiającym, pobudzającym medytacje religijne i zapalająca do walki. Co ciekawe, kiedyś kawą leczono obrzęki, podagrę, migrenę, depresje nerwowe i szkorbut.

 

Choć wydaje się, że odmian kawy jest bez liku, wszystkie produkowane są z dwóch gatunków: arabiki i robusty.

Arabika - najpopularniejszy i najczęściej uprawiany gatunek kawy, mająca odmiany o bardzo wysokiej jakości. Pochodząca z Etiopii, hodowana od Afryki po Azję ma 70% udziału w rynku kawowym. Arabika może być uprawiana w klimacie tropikalnym, wyłącznie na wysokości powyżej 900 m n.p.m.

Robusta – ze względu na małe wymagania klimatyczne jest uważana często za gorszy gatunek kawy. Jest bardziej wyrazista od Arabiki i najczęściej używana do produkcji kawy rozpuszczalnej.

Arabusta – będąca skrzyżowaniem Arabiki z Robustą to kawa odporna jak Robusta, z delikatnością charakterystyczną dla Arabiki.

 

Kawa mielona a rozpuszczalna

Najczęściej kawy dzielą się na rozpuszczalne i sypane. Różnica między nimi polega nie tylko na formie parzenia. Kawa mielona powstaje po zmieleniu ziaren kawy palonej. Zawiera zdecydowanie więcej substancji aktywnych niż kawa rozpuszczalna, która stanowi wyciąg z kawy palonej. Zawartość kofeiny w kawie mielonej jest dwukrotnie wyższa niż w kawie rozpuszczalnej. Kawa rozpuszczalna ma zdecydowanie łagodniejszy wpływ na organizm, zdobyła ona swoją popularność w latach pięćdziesiątych XX wieku.

 

W najlepszych kawiarniach można skosztować setki różnych kaw, pochodzących z różnych stron świata, zaparzanych na wiele różnych sposobów. Ze względu na sposób parzenia kawy, wyróżnia się najpopularniejsze jej rodzaje:

 

PO TURECKU

Wbrew powszechnemu w Polsce poglądowi, kawa zalewana, nie jest kawą po turecku. Sposób jej parzenia jest zupełnie inny. Bardzo drobno zmieloną kawę i zmieszaną z cukrem należy wsypać do tygielka (najlepiej miedzianego), zalać zimną wodą i kilka razy podgrzewać (nie dopuszczając do gotowania) aby wywar się podniósł. Zanim przelejemy gorący napar do filiżanek, należy dodać kilka kropel zimnej wody aby fusy osiadły na dnie.

Warto dodać do kawy odrobinę cynamonu lub kardamonu, co wzbogaci jej smak.

KAWA Z EKSPRESU PRZELEWOWEGO

Ekspresy przelewowe są w Polsce bardzo popularne ze względu na ich cenę i jakość przygotowywanej kawy. Woda przelewa się automatycznie przez filtr ze zmieloną kawą. W takim ekspresie jest specjalny podgrzewacz, który utrzymuje temperaturę kawy. Lecz warto pamiętać, że kawa nie powinna długo stać w wysokiej temperaturze, gdyż traci swój aromat.

 

KAWA Z EKSPRESU CIŚNIENIOWEGO

Ekspres ciśnieniowy służy do przygotowywania tylko i wyłącznie espresso. Wszystkie inne napoje (caffe’ latte, caffe’ machiato, cappuccino itp.) są napojami przygotowanymi na bazie espresso. Drobno zmielone ziarna kawy zaparzane są pod ciśnieniem od 9 do 15 bar, taki napar ma delikatną warstwę jasnobrązowej pianki (tzw. „crema”).

 

KAWA MOKA – caffetierka

Ten rodzaj parzenia jest podobny w działaniu do parzenia w ekspresie ciśnieniowym. Dolną część specjalnego czajniczka napełnia się zimną wodą, nad nią jest sitko ze zmieloną kawą, a nad nim z kolei – górny pojemnik na napar. Całość stawiamy na kuchence (istnieją wersje elektryczne takiego czajniczka), gotująca się woda w dolnym zbiorniczku przechodzi do góry i pod ciśnieniem przechodzi przez kawę. W górnej części wylewa się gotowy napar.

 

Kawa a zdrowie

W ziarenkach kawy kryją się węglowodany, tłuszcz, białko, spora ilość polifenoli (przeciwutleniaczy), kofeina, garbniki. Zaś podczas palenia kawy powstaje w niej to, co bardzo lubimy: złożona mieszanina związków aromatycznych (jest ich ponad siedemset!). Polifenole zawarte w kawie mają bardzo korzystne działanie: chronią serce i naczynia krwionośne, spowalniają proces starzenia organizmu, zapobiegają tworzeniu się wolnych rodników i odkładaniu się cholesterolu w naczyniach krwionośnych. Działają przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie. Najbardziej kontrowersyjnym składnikiem kawy jest kofeina. To alkaloid, jedyny, który może znajdować się w produktach spożywczych. Inne alkaloidy, takie jak efedryna czy atropina są używane wyłącznie do produkcji leków.

 

Jak działa kofeina?

Bardzo szybko wchłania się z przewodu pokarmowego– już po 20-30 minutach po wypiciu kawy kofeina we krwi osiąga maksymalne stężenie. Zwiększa poziom serotoniny (zwanej hormonem szczęścia). To dlatego filiżanka czarnego napoju poprawia nasze samopoczucie. Przede wszystkim jednak kofeina podnosi poziom adrenaliny. Pobudza też ośrodkowy układ nerwowy, rozszerza naczynia krwionośne, także w mózgu. Po wypiciu kawy pracuje się nam lepiej, i lepiej myśli. Jak wynika z badań japońskiego zespołu z National Institute of Advanced Industrial Science, już sam aromat kawy usuwa zmęczenie i zwalcza senność. Szkodliwy może być nadmiar kofeiny. Powoduje zbytnią pobudliwość, uczucie niepokoju, przyspieszone oddychanie i akcję serca, a także podnosi ciśnienie krwi. Długotrwałe nadużywanie kofeiny może być przyczyną rozdrażnienia, bólów głowy, nudności, biegunki. Nadmiar kofeiny pogarsza też przyswajanie przez organizm wapnia i powoduje jego wypłukiwanie z organizmu. Okazuje się jednak, że jeśli nawet wypijamy 3 filiżanki kawy dziennie, ale przy tym dbamy, by dostarczyć organizmowi ok. 800 mg wapnia (równowartość 3 szklanek mleka), to nie wpłynie to na pogorszenie mineralizacji kości.

 

Serce i ciśnienie

Jak kawa wpływa na serce? Dzienna dawka kofeiny powyżej 250 mg (tyle jest w 2-3 filiżankach kawy) podnosi ciśnienie o 5-10 mmHg. Okazuje się, że już po 2-3 dniach regularnego picia kawy organizm przyzwyczaja się do takich dawek kofeiny i nie reaguje podniesieniem ciśnienia krwi. Z badań opublikowanych w British Medical Jurnal wynika, że wypijanie do 5 filiżanek kawy na dobę nie zwiększa ryzyka pojawienia się choroby wieńcowej. Za to amatorzy kawy, którzy potrafią wypijać 9 filiżanek dziennie, mają prawie dwa razy większe ryzyko wystąpienia choroby serca.

 

Kawa wpływa na podniesienie poziomu cholesterolu. Jak bardzo, to zależy od sposobu jej zaparzenia. Najbardziej podwyższa poziom cholesterolu gotowana lub zalewana wrzątkiem w filiżance. Znacznie lepsza jest filtrowana. Dlaczego? Na podniesienie poziomu cholesterolu największy wpływ mają tzw. diterpeny (związki lipidowe kawy), które są częściowo zatrzymywane przez bibułę stosowaną przy przygotowywaniu kawy filtrowanej. Na wzrost poziomu cholesterolu mają też wpływ substancje drażniące znajdujące się w kawie, które są zawarte w ziarnach albo powstają w procesie jej prażenia. Mogą one również powodować wzdęcia, bóle brzucha, zgagę, nudności. Takie dolegliwości znacznie zmniejszają się lub w ogóle nie występują po wypiciu kawy niskodrażniącej, która zwykle jest oznaczona jako łagodna, mild, Raizarm lub Non irritant. Podczas specjalnego procesu technologicznego kawa może być bowiem pozbawiona części szkodliwych substancji drażniących.

 

Popularność kawy jest bezdyskusyjna. Większość ludzi na całym świecie uwielbia rytuał codziennego picia kawy. Z uwagi na szeroką różnorodność rodzajów kaw, każdy wybierze taką kawę, której smak i aromat będzie mu najbardziej odpowiadał.

powrót