Czekolada – połączenie zdrowia i przyjemności

czekoalda GRAFIKA
07.11.2014

Czy czekolada jest tucząca? Czy uzależnia? Czy posiada właściwości odżywcze? A może pobudza koncentrację i pamięć? Lepiej jeść mleczną czy gorzką? Owocową czy z bakaliami? Te i ogromna ilość innych pytań nasuwa się nam gdy chcemy po nią sięgnąć. To jak to jest z tą czekoladą?

Odrobina historii

Jako pierwsi zaczęli uprawiać kakaowce mieszkańcy Zatoki Meksykańskiej, twórcy jednej z najstarszych cywilizacji Ameryki Środkowej. W hodowli pomogły im sprzyjające warunki klimatyczne, duża wilgotność i zacienienie lasów. Jednak prawdziwy kult czekolady rozwinęli Majowie. Owoce kakaowca poddawali fermentacji, po czym prażyli je i mielili. Powstały proszek mieszali z wodą, mąką kukurydzianą, miodem oraz chili i tym samym sporządzali napój uznawany za przysmak bogów. Z kolei Aztekowie przyjęli od nich zwyczaj spożywania płynnej czekolady. Wprowadzili jednak małe innowacje: woleli napój chłodny z dodatkiem papryki, wanilii oraz suszonych płatków kwiatów, które nadawały mu określony kolor. Aztekowie cenili ziarna kakaowca tak wysoko, że stworzyli z nich swoją monetę obiegową, a picie czekolady wiązało się z luksusem. Pierwszym Europejczykiem, któremu udało się spróbować czekolady był Krzysztof Kolumb – smak jednak go nie zachwycił – uważał że był zbyt pikantny i gorzki. Pierwsze ziarna do Europy sprowadził Ferdynand Cortez w 1528 roku. Czekoladowy smakołyk królował na hiszpańskim dworze. Pierwsze pralinki pojawiły się w drugiej połowie XVII wieku: wymyślił je kucharz króla Ludwika XIV, który nosił nazwisko Pralin. Francuzi propagowali czekoladę w kręgach europejskich arystokratów. Nie należy się więc dziwić, że aromat smakołyku znany był początkowo jedynie osobom majętnym. Przełomem w historii czekolady stała się jej produkcja w formie tabliczek. Od końca XIX wieku wyroby czekoladowe stawały się coraz bardziej dostępne, popularne i wymyślne. I tym sposobem era czekolady trwa do dzisiaj.

Czekolada i zdrowie

Czekolada zalecana jest głównie osobom uprawiającym sport, ciężko pracującym fizycznie, chodzącym na długie wycieczki piesze i rowerowe, a także dzieciom. Ze względu na to, że reguluje poziom glukozy w organizmie nie dopuści do zasłabnięcia czy omdlenia. Często też pojawia się pytanie o dobroczynny wpływ czekolady na pracę serca. I tu ogromną rolę odgrywa czekolada gorzka ze względu na najwyższą ilość składników pochodzących z ziaren kakaowca. Zawarte w nich polifenole niszczą wolne rodniki niebezpieczne dla zdrowych komórek. Działają zatem jak przeciwutleniacze, Dodatkowo chronią układ sercowo-naczyniowy przed wpływem tłustej diety bogatej w cholesterol. Dlatego też bardzo często zaleca się po ciężkostrawnym posiłku sięgnąć po kostkę gorzkiej czekolady. Co jeszcze znajdziemy w czekoladzie?

 

Węglowodany

Źródło energii dla organizmu, zwłaszcza dla mózgu

Magnez i fosfor

Odpowiedzialne za mocne zęby i zdrowe kości

Tłuszcze roślinne

Obniżają poziom złego cholesterolu

Cynk i selen

Wpływają na podniesienie poziomu endorfin, substancji redukujących poziom stresu

Teobromina

Działa pobudzająco na pracę nerek, stymuluje ośrodkowy układ nerwowy

Wapń i białko

Stanowią budulec kości, wzmacniają układ odpornościowy

Flawonoidy

Zwiększają odporność na infekcje, regulują właściwe napięcie mięśni i naczyń krwionośnych

Potas

Reguluje ciśnienie krwi i prace nerek

Fenyloetyloamina

Ma działanie antydepresyjne, poprawia nastrój i wywołuje uczucie szczęścia. Ponieważ taki sam związek wydzielany jest przez mózg zakochanej osoby, czekolada traktowana jest jako afrodyzjak.

 

Poprawa samopoczucia

Czekolada poprawia humor gdyż działa na endorfiny, czyli tzw. hormony szczęścia, które występują w naszym mózgu. Ponieważ pobudza je do wydzielania mamy ich więcej w związku z czym czujemy się znacznie lepiej. Dodatkowo czekolada niezwykle dobrze wpływa na nasze serce zmniejszając ryzyko powstania zawału czy udaru mózgu, obniża ciśnienie, poprawia profil lipidowy zwłaszcza obniżając zły cholesterol. Ale czy czekolada uzależnia? W najnowszych badaniach wykazano, że u osób które widzą czekoladę i czują jej zapach następuje pobudzenie w mózgu ośrodków, które również ulegają pobudzeniu u osób uzależnionych od używek.

Lepsza pamięć i koncentracja

Czekolada jest bogata we flawonoidy czyli związki flawonowe, które zwiększają przepływ krwi w mózgu i tym samym hamują utratę pamięci. Wpływa zatem korzystnie na zdolność uczenia się, pamięć i koncentrację. Szybko poprawia nastrój i pomaga zwalczyć stres.
Już spożycie ok. 20 g gorzkiej czekolady dziennie będzie wpływać na poprawę zdolności uczenia się i pamięci. Krew zaczyna szybciej krążyć, więcej tlenu dostaje się do mózgu, przez co proces myślenia zostaje usprawniony.

Jaką czekoladę wybrać?

Statystyczny Polak zjada rocznie ok 1,5 kg czekolady. W czekoladzie to co najbardziej cenne ale i najdroższe, to proszek kakaowy. Bierze się z ziaren kakaowca – po zmiażdżeniu i zmieleniu otrzymujemy miazgę kakaową. Już z miazgi można wyprodukować czekoladę. Ale można wytłoczyć też z niej tłuszcz kakaowy. A to co zostanie rozgnieść na proszek kakaowy czyli dobrze nam znane kakao.

Wg Unii Europejskiej czekolada to wyrób, który ma nie mniej niż 25% masy kakaowej czyli miazgi kakaowej albo oddzielnie: proszku i tłuszczu kakaowego. W sklepach mamy 4 rodzaje czekolad: mleczną, gorzką, białą oraz te z dodatkami. Gorzka, zwana często deserową, składa się przynajmniej z 60% ze składników pochodzących z ziaren kakaowca. 100g gorzkiej czekolady ma średnio 480kcal. Mleczna – w jej skład musi wchodzić co najmniej 25% składników z ziaren kakaowca, a do tego mleko, proszek mleczny i wanilia (100g ma ok. 530kcl). Biała nie zawiera kakao, a jedynie tłuszcz z kakaowca. Ma sporo cukru (w 100g jest ponad 550kcal). Czekolady z dodatkami są zazwyczaj najbardziej kaloryczne. Mogą mieć w 100g od 550 kcal wzwyż. Te z dodatkami mają też duże stężenie środków konserwujących (zwłaszcza nadziewane).

Uwaga na cukier jeśli jest wymieniony na pierwszym miejscu w składzie. Producentom opłaca się dosypywać duże ilości cukru gdyż jest ponad 10-cio krotnie tańszy niż kakao. Czekolada gorzka powinna zawierać nie więcej niż 30% cukru, reszta to składniki pochodzące z kakaowca. Mleczna ma 60% cukru, 10% mleka w proszku i również składniki z kakaowca.  Biała to aż 70% cukru i 30% tłuszczu kakaowego oraz mleka w proszku.

Kto powinien unikać czekolady?

W związku z tym, ze czekolada jest kaloryczna i zawiera sporą ilość cukru, osoby cierpiące na schorzenia układu krążenia i nadciśnienie tętnicze powinny zrezygnować ze spożywania jej mlecznego i białego wariantu. Zawierają one bowiem pochodzące z tłuszczu mlecznego, kwasy tłuszczowe, laurynowy i mirystynowy, które niekorzystnie wpływają na kondycję naczyń krwionośnych. Nie zaleca się jej spożywania osobom chorym na kamicę układu moczowego ze względu na obecność wapnia oraz chorym na cukrzycę.

powrót