Ciąża pierwszy raz!

11_2012-11-06_ciaza1
15.10.2014

Początek ciąży to czas tajemnicy, gdy nikt jeszcze, nawet ty sama, nie domyśla się istnienia nowego życia. A tymczasem w bezpiecznym ukryciu trwa już fascynujący proces, który za kilka miesięcy doprowadzi do narodzin. Są różne podziały czasu trwania ciąży, możemy ją liczyć w tygodniach, miesiącach lub trymestrach. Zazwyczaj prawidłowo przebiegająca, donoszona ciąża trwa 40 tygodni, co odpowiada dziewięciu miesiącom lub trzem trymestrom. Każdy 3-miesięczny okres jest inny.

Objawy – Już na początku ciąży organizm kobiety wysyła pewne sygnały. Dzięki temu przyszła mama może już w pierwszych tygodniach ciąży zgłosić się do lekarza, który podczas badania USG potwierdzi fakt rozwijania się płodu bądź jego brak. Objawy wczesnej ciąży dzielimy na subiektywne (takie, które rozpoznaje kobieta i na tej podstawie wysuwa wniosek, że jest w ciąży) oraz obiektywne, czyli bezdyskusyjne, potwierdzone medycznie.

Do objawów subiektywnych należą:

  • Brak miesiączki – Jest to jedna z najbardziej znanych oznak ciąży. Jeśli kobieta jest aktywna seksualnie i nie ma miesiączki w spodziewanym czasie, należy wykonać domowy test ciążowy, by jak najszybciej (w przypadku ciąży) zaprzestać stosowania używek i zgłosić się do lekarza.
  • Nudności i wymioty – Zwykle w pierwszych tygodniach (do 12) kobieta ciężarna, nawet nie wiedząc, że spodziewa się dziecka, odczuwa tzw. poranne nudności. Mimo nazwy mdłości i wymioty mogą pojawiać się o każdej porze i potrafią być bardzo uciążliwe.
  • Zwiększona częstotliwość oddawania moczu – Jest to dość uciążliwy objaw wczesnej ciąży. Kobieta nagle zaczyna odczuwać potrzebę oddawania moczu znacznie częściej, niż zwykle, także w nocy.
  • Zmęczenie i senność – Aktywna dotąd kobieta nagle odczuwa nieprzepartą senność w pracy lub podczas czynności domowych czy też wyczerpanie po normalnym wysiłku. Nie należy jej bagatelizować.
  • Powiększenie piersi, nagłe zwiększenie lub zmniejszenie masy ciała – Nie każda kobieta, której nagle powiększyły się piersi lub brzuch, jest w ciąży.

Za takie oznaki mogą być odpowiedzialne zmiany hormonalne, wzdęcia, nagromadzenie wody w organizmie.
Poza objawami subiektywnymi, które mogą wskazywać na ciążę, ale nie muszą, istnieją fakty potwierdzone medycznie, które dają pewność obecności ciąży lub jej braku. Niektórzy lekarze i położne twierdzą, że jedynym pewnym objawem ciążowym jest… widoczne na monitorze USG bijące serce płodu. Jednakże prawdą jest, że domowy test ciążowy (na obecność hCG – gonadotropiny kosmówkowej), jak również badanie krwi i stwierdzenie w niej laboratoryjnie tego hormonu daje w zasadzie pewność w kwestii ciąży.

I trymestr

Jest to początek ciąży, aby mieć pewność, że przebiega ona już na samym początku prawidłowo, należy wykonać szereg badań. Lekarz prowadzący ciąże będzie wymagał następujących wyników: grupa krwi i czynnik Rh; przeciwciała anty Rh; morfologia krwi; glukoza na czczo; TSH – hormon tarczycy; WR – badanie w kierunku kiły; HBs – badanie w kierunku wirusowego zapalenia wątroby typu B; HCV – badanie w kierunku wirusowego zapalenia wątroby typu C; HIV – badanie w kierunku zakażenia wirusem HIV; przeciwciała w kierunku toksoplazmozy; przeciwciała w kierunku cytomegalii; przeciwciała w kierunku różyczki; cytologia; badanie ogólne moczu.

1 miesiąc ciąży (od 0 do 4 tygodnia) – Początek ciąży to czas tajemnicy. Mogą wystąpić teraz w.w. objawy subiektywne, które nie od razu układają się w jasną całość.

2 miesiąc ciąży (od 5 do 9 tygodnia) – Drugi pasek na teście ciążowym nie pozostawia wątpliwości. Czas wybrać się na pierwszą wizytę do ginekologa. Możesz odczuwać nudności, nawet przez cały dzień. Ta dolegliwość to dobry objaw. Ciąża rozwija się prawidłowo. Innym typowym objawem jest niechęć do pokarmów, które wcześniej jadło się z apetytem.
A Twoje dziecko? Mierzy teraz 4 mm! Zarodek ma już główkę, tułów i ogonek. W 6. tygodniu po obu stronach tułowia pojawiają się najpierw zawiązki ramion, a potem – nóg. Zaczyna się kształtować serce – na monitorze USG można już zobaczyć, jak pulsuje. Intensywnie kształtuje się układ nerwowy, wyodrębniają się też komórki z których powstaną jelita i naczynia krwionośne. Powstaje pranercze, wkrótce zastąpią je nerki. Można już zauważyć zarys twarzy małego człowieka – zaczątki oczu, nosa i ust. Tworzą się też zalążki nerwów wzrokowych. W kolejnych tygodniach rączki i nóżki wydłużają się, na ich końcach pojawiają się zaczątki stóp i dłoni (przypominające płetwy).

3 miesiąc ciąży (od 10 do 13 tygodnia) – To już ostatnie tygodnie złego samopoczucia. Dziecku w dużo mniejszym stopniu niż w pierwszych tygodniach zagrażają zażywane przez ciebie leki, czy twoje infekcje. Ale oczywiście – żadnej nie możesz lekceważyć, na żadnym etapie ciąży! Jeśli np. jesteś przeziębiona, masz infekcję wirusową – lecz się, i to nie tylko domowymi sposobami. Paracetamol czy większość leków uśmierzających ból gardła są bezpieczne dla dziecka. Unikaj natomiast leków homeopatycznych i ziół. Choć uchodzą za bezpieczne, ich działanie na płód nie zostało przebadane – więc lepiej zaufaj konwencjonalnym metodom leczenia. Zaufaj lekarzom – często nieleczona infekcja jest o wiele groźniejsza dla dziecka, niż znane, przebadane leki.

Dziecko wielkością przypomina już niedużą śliwkę. Waży pięć gram i przypomina miniaturkę człowieka. Widać już wyraźnie palce u rąk. Powieki są sklejone. Cały czas rozwijają się narządy wewnętrzne – płuca, żołądek, jelita. Rośnie wątroba, która w najbliższych miesiącach będzie odpowiedzialna za wytwarzanie krwi. Ukształtowane nerki zajmują miejsce przy nadnerczach. U chłopców coraz bardziej widoczne stają się narządy płciowe (u dziewczynki stanie się to za kilkanaście dni). Serce dziecka jest już ukształtowane i można je usłyszeć na dopplerowskim USG. Można też już przeprowadzić tzw. USG genetyczne – poza ogólną oceną budowy dziecka lekarz dokonuje pomiaru przezierności karkowej i kości nosowej płodu – wyniki pozwalają ustalić prawdopodobieństwo wystąpienia wad genetycznych (przede wszystkim zespołu Downa, który jest wadą genetyczną najczęstszą i dającą jednocześnie najmniej objawów w badaniu USG). W razie wątpliwości co do wyników badań ciężarna kierowana jest na badania prenatalne do specjalistycznego ośrodka.

Pod koniec pierwszego trymestru maluch zaczyna robić pierwsze miny. Marszczy czoło, robi „ryjki” ustami, wydyma policzki – ćwiczy mięśnie twarzy. Być może nawet właśnie po raz pierwszy ssie kciuk, ten odruch będzie dziecku towarzyszył do samego porodu. Dziecko zaczyna siusiać. Nerki już pracują, mocz jest wydalany przez łożysko do krwioobiegu matki, potem filtrują go jej nerki. Rozwija się zmysł smaku – płód łyka płyn owodniowy. Twoje dziecko ma już od kilku tygodni zawiązki mleczaków, ale teraz pojawiają się też zawiązki zębów stałych.

II trymestr

Na szczęście kolejnych badań nie jest już tak dużo. Jeśli ciąża przebiega prawidłowo, w drugim trymestrze wystarczy odwiedzać ginekologa raz na miesiąc. Można już słuchać tętna dziecka przez brzuch za pomocą specjalnego detektora! Ilość badań laboratoryjnych jest teraz znacznie mniejsza.

Glukoza! Między 24. a 28. tygodniem ciąży robi się badanie poziomu glukozy we krwi po obciążeniu 50 gramami glukozy. Pozwala ono wykryć cukrzycę ciężarnych. Jej leczenie polega przede wszystkim na zachowaniu odpowiedniej diety, utrzymaniu prawidłowego poziomu glukozy we krwi na czczo i po posiłkach. W razie trudności z unormowaniem stosuje się insulinę. W zdecydowanej większości wypadków cukrzyca ciężarnych mija po porodzie.

W tym trymestrze czekają kolejne badania USG. Można dzięki niemu zmierzyć poszczególne elementy ciała dziecka i wyliczyć jego szacunkową wagę, wykryć ewentualne wady wrodzone, nieprawidłowe usadowienie lub odklejanie łożyska. Ocenić, czy ilość płynu owodniowego jest prawidłowa, a także zmierzyć przepływy krwi w naczyniach, świadczące o stanie dziecka. Można też ocenić stan szyjki macicy i sprawdzić, czy nie zaczyna się ona przedwcześnie skracać i rozwierać.

4 miesiąc ciąży (od 14 do 18 tygodnia) – Na początku drugiego trymestru twoje ciało zaczyna się zmieniać, samopoczucie powinno już wrócić do normy. Wiele kobiet czuje, że może „góry przenosić”. Nic nie stoi na przeszkodzie, by kobieta (o ile sama tego chce) żyła pełną parą – oczywiście pamiętając o swoim odmiennym stanie.

Dziecko jest już „duże” (przypomina dorodną pomarańczę) i waży 25 gram. Intensywnie rozwija się jego układ nerwowy. Całe ciało (oprócz głowy i barków, które muszą pozostać „nieczułe”, ze względu na wysiłek przy porodzie) staje się bardzo wrażliwe na dotyk. Ciało malucha pokrywa się tzw. meszkiem płodowym. Kiedy wytworzy się maź płodowa, przylgnie szczelnie do niego – dzięki temu skóra dziecka nie ulegnie zmacerowaniu. Meszek znika albo tuż po porodzie, albo jeszcze w łonie mamy.

5 miesiąc ciąży (od 19 do 22 tygodnia) – Możesz już odczuwać bardziej intensywnie ruchy dziecka. Na najbliższym USG masz szansę poznać płeć dziecka. Dziewczynki mają już wykształconą macicę i jajniki a chłopcy – ukształtowane jądra. Twój brzuch jest już zdecydowanie ciążowo zaokrąglony. Jeśli jesteś kierowcą, albo jeździsz jako pasażer – pamiętaj o pasach bezpieczeństwa. Eksperci radzą, by zapinać pasy, niezapięcie pasów może mieć tragiczne konsekwencje – i dla dziecka, i dla mamy.

Twoje 18-20 cm dziecko może ważyć nawet 260-300 gram. Zaczynają pracować zmysły małego człowieka. Dziecko całkiem dobrze słyszy – mów do niego, śpiewaj, opowiadaj bajki. Głos mam uspokaja malucha. Puszczaj muzykę – najlepiej klasyczną, bo taka ma najlepszy wpływ na kształtujący się system nerwowy dziecka. Pamiętaj, żeby unikać hałasu, mogą przestraszyć malucha, wywołać gwałtowną pracę serca. Unikaj takich sytuacji! Dziecko potrafi prosto trzymać głowę – to zasługa coraz mocniejszych mięśni karku. Wykształcają się małżowiny uszne. Między noskiem a górną wargą pojawia się pionowa bruzda. Twarz dziecka coraz bardziej nabiera wyrazu, ma już rzęsy.

Maleństwo średnio śpi 20 godzin na dobę. Śpi tym chętniej, im więcej ty się poruszasz – czuje się wtedy bezpiecznie kołysane. Pora aktywności przypada na wieczór i twoje zasypianie – maluszek może cię właśnie wtedy energicznie kopać. Spaceruj, poruszaj się – to wszystko pomaga dziecku rozwijać się. Dostarczasz mu tlenu i może w pełni korzystać ze wszystkich składników odżywczych, jakie otrzymuje. Jeśli pracujesz w pozycji siedzącej – rób regularne przerwy, żeby zrobić choć niewielką rundkę spaceru najlepiej na świeżym powietrzu.
W drugim trymestrze możesz mieć większy niż zwykle apetyt. Warto jednak pamiętać, że w tym czasie nie je się „za dwoje” tylko – dla dwojga. Odżywiaj się racjonalnie i systematycznie kontroluj wagę. Możesz odczuwać zgagę, żeby ją złagodzić zjadaj więcej, małych posiłków w ciągu dnia, zamiast dwóch-trzech obfitych.

6 miesiąc ciąży (od 23 do 26 tygodnia) – Rosnący brzuch coraz bardziej zmienia twoje samopoczucie i rytm dnia. Mogą zacząć dokuczać ci obrzęki. Dopóki są niewielkie, jeśli pojawiają się po południu i wieczorem, a po nocnym odpoczynku znikają, możesz być spokojna. Natomiast jeśli obrzęki (stopy, nogi w okolicach kostek, palce u rąk i dłonie) utrzymują się przez cały dzień – skonsultuj się z lekarzem. Takie obrzęki trzeba monitorować (lekarz poleci ci kontrolować ciśnienie tętnicze, zleci też regularne badania moczu). Mogą bowiem one być oznaką początków nadciśnienia ciążowego. Śpij w pozycji na boku. Dziecko staje się coraz cięższe i macica (gdy leżysz na wznak) może uciskać naczynia, którymi doprowadzana jest krew do łożyska. Macica jednocześnie uciska na pęcherz, to zupełnie naturalne, że częściej odwiedzasz łazienkę. Ponieważ mięśnie dna macicy już się rozciągnęły, możesz zauważyć, że podczas śmiechu, kaszlu, kichania nie trzymasz moczu.

Maluch przypomina już noworodka – choć jest zaledwie jego miniaturką. Waży ok. 400-450 gram, gdyby wyprostował nóżki, może mieć 30 cm długości. Wierci się, kopie, rozpycha, fika koziołki – czasem masz wrażenie, że w twoim brzuchu próbuje uprawiać jogging, a ono „tylko” ćwiczy wszystkie mięśnie. A lekkie rytmiczne pukanie? To czkawka. Częste zjawisko, które przechodzi samoistnie.

Pod koniec 25 tygodnia maluszek ma już 700 gram. Dzieci urodzone na tym etapie ciąży mają już szansę przeżyć, z zastosowaniem najnowocześniejszej aparatury. Lekarzom udaje się ratować coraz więcej wcześniaków i to – coraz młodszych. Dla dziecka jednak bezcenny jest każdy dzień bezpiecznie spędzony w brzuchu mamy – tylko tam ma optymalne warunki do rozwoju.

III trymestr

W ostatnim trymestrze czekają przynajmniej dwa badania USG i zdecydowanie częstsze wizyty u lekarza. W 7 miesiącu trzeba się na nie zgłaszać co 4 tygodnie, a później co 3 lub nawet co 2 tygodnie. Na każdej wizycie lekarz skontroluje twoją wagę i ciśnienie. W badaniu ginekologicznym oceni stan szyjki i wydzieliny pochwowej. Posłucha również tętna płodu. Jeśli męczą cię jakieś dolegliwości, nie zapomnij powiedzieć o nich na wizycie kontrolnej.
Ważnym badaniem w tym czasie jest posiew z dróg rodnych. Pozwala on ocenić stan bakteriologiczny pochwy przed zbliżającym się porodem i ewentualnie wyleczyć stwierdzone infekcje. W razie stwierdzenia nosicielstwa paciorkowca Streptococcus agalactiae (GBS) w czasie porodu matka będzie otrzymywać profilaktycznie antybiotyk, dziecko zaś będzie po narodzinach sprawdzone, czy się nie zaraziło. U kobiet z ujemnym czynnikiem Rh trzeba powtórzyć po raz kolejny badanie przeciwciał anty Rh. U tych, które nie miały odporności przeciw toksoplazmozie i cytomegalii, powtarza się badanie przeciwciał przeciw tym chorobom w klasie IgM.

7 miesiąc ciąży (od 27 do 31 tygodnia) – Coraz częściej myśli wybiegają do dnia porodu. Czasem wydaje ci się, że to zbyt blisko, czasem, że nieznośnie daleko. Czy zastanowiłaś się już nad wyborem szpitala, w którym chciałabyś urodzić swoje dziecko? Od dziesięciu lat nie obowiązuje rejonizacja, masz więc wybór – zwłaszcza jeśli mieszkasz w większym mieście. Poszczególne szpitale oferują różne warunki porodu.

Brzuch w trzecim trymestrze staje się naprawdę duży, a skóra na nim – maksymalnie się rozciąga. Jeśli stosowałaś od pierwszych tygodni specjalny preparat do jej pielęgnacji, na pewno udało ci się ją uelastycznić i przygotować do rozciągnięcia. Jednak czasem mimo Twoich wysiłków mogą się pojawić rozstępy.

Możesz odczuwać skurcze. Jeśli nie są bolesne i regularne – nie ma powodów do obaw. To macica rozpoczyna przygotowania do porodu. Gdyby jednak działo się coś niepokojącego – powiedz o tym swojemu lekarzowi, który oceni, czy nie grozi ci poród przedwczesny.

Mózg dziecka zaczyna powiększać swoją objętość, pojawiają się zwoje i bruzdy. Na głowie pojawiają się włoski. Brwi i rzęsy są już widoczne „gołym okiem”. Maluszek waży ok. 1000 gram i przybywa po 100 gram średnio na tydzień. Urodzone w tym tygodniu wcześniaki mają naprawdę duże szanse nie tylko na przeżycie, ale i normalny rozwój. Tkanka tłuszczowa jest na tyle „gruba” że zaczyna go chronić przed zmianami temperatury – ale na razie niewystarczająco. U dziecka, które rodzi się w terminie, tkanka tłuszczowa stanowi 15 % masy ciała. Maluch zaczyna reagować na światło.

W 30 tygodniu dziecko w macicy ma już naprawdę niewiele miejsca, więc nie kopie tak mocno jak jeszcze kilkanaście dni wcześniej. Powinnaś zacząć obserwować ruchy dziecka – odczuwanie ruchów to ważny sygnał, że jest z nim wszystko w porządku. Jak to zrobić? Po posiłku połóż się wygodnie na boku. Dziecko najedzone jest bardziej ruchliwe. Licz ruchy do dziesięciu i kiedy naliczysz, zakończ „procedurę”. Zwykle trwa ona 15 minut. Jeśli mija pół godziny, a ruchów naliczyłaś kilka – licz je przez kolejne pół godziny. Zapisz liczbę ruchów i następnego dnia powtórz liczenie. Jeśli liczba jest podobna, wszystko jest w porządku. Co powinno cię zaniepokoić: jeśli liczba ruchów spada z dnia na dzień w sposób raptowny, jeśli ich w ogóle nie wyczuwasz przez więcej niż kilka godzin lub jeśli ruchy stają się nagle bardzo gwałtowne. Najlepiej wówczas skonsultować się z lekarzem i podjechać do najbliższego szpitala, gdzie można przeprowadzić badanie KTG (specjalna aparatura sprawdza tętno płodu i rejestruje ruchy dziecka oraz skurcze macicy). Kontrola ruchów dziecka przez najbliższe dwa miesiące powinna stać się codziennym zadaniem.

8 miesiąc ciąży (od 32 do 36 tygodnia) – Brzuch imponujący, ciało zmęczone, ale najbardziej doskwiera bezczynne czekanie na… dziewiąty miesiąc. W ostatnich tygodniach ciąży mało która kobieta nie skarży się na dolegliwości. Ważne, żeby odróżnić te zwyczajne (kłucie w pachwinach, trudności z oddychaniem, skurcze łydek, bóle w krzyżu) od niepokojących. Jeśli zauważysz wzrost ciśnienia, znaczny obrzęk (kończyn, twarzy), silne bóle głowy, ból w nadbrzuszu, mdłości – skonsultuj się z lekarzem. To mogą być objawy zatrucia ciążowego. Od początku ciąży przybrałaś 10-14 kg. Po porodzie większa część tego „bagażu” zniknie samoistnie. Ponieważ kłopoty z krążeniem dają się w końcówce ciąży szczególnie we znaki, zwróć uwagę by bielizna i ubrania nie uciskały dodatkowo naczyń krwionośnych.

Dziecko waży już około 1,8 kg – rośnie tkanka tłuszczowa. Mierzy (wyprostowane) prawie 40 cm. Ma już paznokcie u rąk i stóp. Płuca są już niemal gotowe do samodzielnej pracy. Krążenie płucne stanie się możliwe dopiero, gdy dziecko się urodzi. W ostatnich tygodniach ciąży łatwo o infekcje dróg moczowych i rodnych – muszą być wyleczone przed porodem. Dziecko słyszy jak bije twoje serce. W pierwszych tygodniach życia najlepszym sposobem uspokojenia maluszka będzie przytulenie go do serca mamy. Czasami możesz zobaczyć wypchniętą stopę albo łokieć na swoim brzuchu. Organizm dziecka rozwija własny układ immunologiczny, który pomaga zwalczyć lżejsze infekcje. 95 % wcześniaków urodzonych w 35 tygodniu nie ma problemów z przeżyciem i samodzielnym oddychaniem. Większość z nich rozwija się tak, jak dzieci urodzone w terminie.

W tym miesiącu podczas badania USG zobaczysz, w jakiej pozycji znajduje się twoje dziecko. Jeśli nie ułożyło się główką do dołu, lekarz będzie się zastanawiał zapewne nad cięciem cesarskim.

9 miesiąc ciąży (od 37 do 40 tygodnia) – Ciążę ginekolodzy uznają za donoszoną. Jednak o terminie porodu decyduje natura. I tak powinno pozostać, oczywiście jeśli ciąża nie jest drastycznie „przeterminowana”. Już nie przybierasz na wadze, również twoje dziecko nie rośnie już intensywnie. Waży ok. 3,5 kg i ma prawie 47-56 cm. Macica wypełnia cały brzuch – czujesz, że ledwo się ruszasz i oddychasz. Ruszyła produkcja kortyzonu – hormonu odpowiedzialnego za prawidłową pracę płuc. Dziecko może przyjść na świat w każdej chwili. Naprawdę możesz czuć się zmęczona – jest na to jedna rada: odpoczynek. Nie zaniedbuj spacerów. Oboje czekacie na moment porodu.

I pewnego dnia widzisz, że właśnie odchodzą ci wody, czujesz skurcze – najpierw mało bolesne, ale wkrótce się nasilają. Jedziecie do szpitala. – To chyba TO! – myślisz, ale jeszcze nie jesteś pewna. Tak, to właśnie TO. Twoja ciąża się zakończyła. Zaczyna się PORÓD…..
…i…słychać pierwszy płacz…i…nie pozostaje nic innego jak pogratulować! Jesteście już razem!!!

powrót