ABC Pacjenta: czy leczenie może być tańsze?

??????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????
14.05.2015

Naczelna Izba Aptekarska przeprowadziła niedawno badania z których wynika, że w Polsce z realizacji recepty rezygnuje co trzeci pacjent. Ponad połowę spośród osób, których nie stać na wykupienie leków stanowią emeryci i renciści. Problem potęguje fakt, że osoby w podeszłym wieku rzadko kiedy zmagają się z jedną chorobą. Wychodząc od lekarza otrzymują plik recept, na których widnieje kilka, a nawet kilkanaście medykamentów. Ich wykupienie mocno nadwyręża domowy budżet, a czasem jest wręcz niemożliwe. Czy można leczyć się taniej? Na ogół tak! W każdej aptece farmaceuta ma obowiązek pomóc Państwu w takim wyborze preparatów, by terapia była zarówno skuteczna i bezpieczna, jak i przystępna cenowo.

Leki refundowane – wszędzie tak samo, ale…

Ceny leków refundowanych (zniżkowych) są identyczne w każdej aptece w Polsce. Wynika to z przepisów obowiązującego prawa. Nie oznacza to jednak, że ceny leków refundowanych są stałe i się nie zmieniają. Co dwa miesiące Ministerstwo Zdrowia pracuje nad nową listą leków refundowanych i publikowana jest ona w obowiązującym wszystkie apteki w kraju „Obwieszczeniu Ministra Zdrowia w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych”. Nowe obwieszczenie z aktualnymi cenami leków zatwierdzonymi przez Ministra Zdrowia ukazuje się co dwa miesiące (począwszy od 1 stycznia każdego roku) i jest dostępne na stronie internetowej ministerstwa zdrowia www.mz.gov.pl.

Czy w takim wypadku możliwe jest, by za leki refundowane przepisane przez lekarza zapłacić mniej?

Tak! Zgodnie z obowiązującym w Polsce prawem farmaceutycznym każdy farmaceuta wydający leki refundowane ma obowiązek powiadomić Pacjenta o możliwości nabycia tańszego odpowiednika leku zapisanego na recepcie, a także na żądanie Pacjenta wydać tańszy odpowiednik leku zamiast przepisanego na recepcie przez lekarza droższego leku. Nie jest to możliwe tylko w dwóch przypadkach, wtedy gdy lekarz zaznaczy na recepcie, że leku nie wolno zamieniać lub gdy przepisany lek nie ma jeszcze swojego tańszego odpowiednika.

Czym jest tańszy odpowiednik leku?

Zgodnie z definicją ustawową jest to lek „inny niż przepisany na recepcie, o tej samej nazwie międzynarodowej, dawce, postaci farmaceutycznej, która nie powoduje powstania różnic terapeutycznych i o tym samym wskazaniu”, a jego cena jest niższa niż cena leku przepisanego przez lekarza. Określenie „o tej samej nazwie międzynarodowej” oznacza, że w tańszym leku musi być ta sama substancja czynna (składnik, który leczy), jak w leku wypisanym na recepcie. W przypadku tańszych odpowiedników leków często zamiennie używamy określenia lek generyczny (odtwórczy), choć nie zawsze jest to zgodne z prawdą i nie można tych pojęć utożsamiać. Nierzadko zdarzają się bowiem sytuacje, że to lek oryginalny jest tańszym odpowiednikiem przepisanego na recepcie leku generycznego! Równie często na recepcie widnieje lek generyczny, który ma jeszcze kilka innych, tańszych odpowiedników, wytwarzanych przez różnych producentów. Decydując się na wymianę zapisanego przez lekarza leku na inny, warto więc dokładnie wypytać się, czy tańszy odpowiednik proponowany przez farmaceutę jest lekiem oryginalnym, czy też generycznym, a także kto jest jego producentem.

Większe opakowanie zwykle równa się tańszy lek.

W przypadku gdy stosujesz leki przewlekle, a lekarz wypisuje ci recepty na okres 3 – 4 miesięcy zawsze zapytaj, czy są dostępne duże opakowania tych leków i czy nie są tańsze. Wiele firm farmaceutycznych produkuje ten sam lek w kilku wielkościach opakowań, a podwójne, czy nawet poczwórne opakowania są znacznie przystępniejsze cenowo od pojedynczych i dotyczy to zarówno często stosowanych leków refundowanych (na nadciśnienie, cholesterol, cukrzycę), jak i popularnych leków dostępnych bez recepty, stosowanych np. w przeziębieniu, bólach, czy witamin.

Leki złożone są zwykle droższe niż pojedyncze składniki.

Łykanie wielu tabletek w ciągu dnia jest uciążliwe i obciąża pamięć, dlatego na rynku dostępnych jest wiele leków złożonych, które składają się z kilku substancji. Stosowanie leków złożonych jest wygodne, łatwo pamiętać o zażyciu tabletki, a składniki preparatu wzajemnie się uzupełniają powodując możliwie najlepsze działanie lecznicze. Od wielu lat dostępne są wieloskładnikowe preparaty na przeziębienie, czy przeciwbólowe, a coraz częściej mamy do czynienia również z kilkuskładnikowymi lekami na nadciśnienie, czy cukrzycę. Wygoda stosowania ma jednak swoją cenę i często preparaty wieloskładnikowe są droższe od pojedynczych składników, np. preparat na przeziębienie złożony z paracetamolu i witaminy C kosztuje ok 15 zł, tymczasem sam paracetamol można kupić już za 2 zł, a witaminę C za ok 5-6 zł.

Suplementy diety są zwykle tańsze od leków, choć nie zawsze.

Ceny preparatów zawierających witaminy i minerały mogą się znacznie różnić w zależności od tego, czy są zarejestrowane jako produkt leczniczy, czy jako suplement. Suplementy diety są na ogół tańsze, ale nie mają badań wymaganych przy rejestrowaniu produktów leczniczych.

Zgłoś się do lekarza, jeśli chorujesz przewlekle.

Wśród leków dostępnych bez recepty dużą grupę stanowią leki przeciwbólowe, przeciwalergiczne, czy inhibitory pompy protonowej, stosowane w dolegliwościach żołądka. Kupujemy je chętnie, bo szkoda nam czasu na wizytę u lekarza, trzeba jednak pamiętać, że bez recepty produkty te sprzedaje się w mniejszych opakowaniach i często również w niższych dawkach. Dlatego jeśli chorujesz przewlekle np. na alergię, chorobę wrzodową, czy bóle stawowe, warto wybrać się do lekarza. Wiele leków z tą samą substancją czynną wypisanych przez lekarza na receptę, nawet pełnopłatnie, kosztuje dużo mniej niż preparaty, które możesz kupić sam bez recepty, a opakowania leków „z przepisu lekarza” są większe i starczą na dłużej. Zgodnie z obowiązującymi przepisami lekarz może wypisać pacjentowi na jednej recepcie leki na 120 dniową kurację, a podczas wizyty kontrolnej od razu oceni, czy zalecona terapia jest skuteczna.

Wydatki na leki można rozłożyć „na raty”.

Często wykupienie leków z recepty wiąże się z jednorazowym dużym wydatkiem, który bardzo obciąża domowy budżet. Zdarza się również, że nie wszystkie wypisane leki potrzebne są od razu. Jeśli stosowane przez Ciebie leki nie są refundowane, lub refundacja jest niewielka, wykupując leki w aptece możesz poprosić o odpis recepty i część przepisanych przez lekarza preparatów wykupić trochę później, np. gdy dostaniesz już wypłatę. Odpis recepty jest „receptą” pełnopłatną wystawioną przez konkretną aptekę na podstawie recepty lekarskiej, którą przedłożyłeś i tylko w tej aptece może być zrealizowany. Jeśli zainteresowało Cię to rozwiązanie o szczegóły zapytaj swojego farmaceutę.

Dla dociekliwych – czym lek generyczny różni się od leku oryginalnego i czy jest równie dobry?

Określenia lek oryginalny używamy w stosunku do pierwszego leku wprowadzonego na rynek, którego skład ma niepowtarzalną recepturę, zawiera określoną substancję czynną oraz substancje pomocnicze, przeszedł szczegółowe badania kliniczne skuteczności i bezpieczeństwa oraz jest chroniony patentem, zwykle przez okres 20 – 25 lat. Po wygaśnięciu ochrony patentowej inni producenci mogą wprowadzić na rynek „kopie” leku oryginalnego, czyli leki generyczne. Leki te zawierają tą samą substancję czynną w tej samej dawce i w tej samej postaci, co produkt oryginalny i działają w organizmie w ten sam sposób. Muszą spełnić te same normy jakościowe dotyczące rozwoju, produkcji, kontroli jakości i warunków dostarczania. Leki generyczne mogą jednak zawierać inne substancje pomocnicze, np. barwniki, wypełniacze tabletki, a także różnić się pod względem kształtu czy rozmiaru tabletki od leku oryginalnego. Producent leku generycznego przed wprowadzeniem preparatu na rynek nie robi już badań klinicznych substancji czynnej (bo jej działanie od wielu lat jest znane), zobowiązany jest natomiast do przeprowadzenia badań biorównoważności. Lek generyczny i lek oryginalny uznaje się za równoważne biologicznie (co oznacza, że mogą one być stosowane wymiennie) w przypadku, gdy badanie biorównoważności wykaże, że porównywane leki nie różnią się w istotny sposób pod względem szybkości i stopnia wchłaniania w organizmie człowieka. Dodatkowo w trosce o wysoką jakość leków generycznych i ujednolicenie standardów ich wytwarzania, zgodnie z nową dyrektywą unijną od czerwca 2013 r. nie można wprowadzić do obrotu leku generycznego zawierającego substancję czynną kupioną poza Europą bez uzyskania europejskiego certyfikatu poprzedzonego szczegółowymi badaniami. Firmy farmaceutyczne produkujące leki generyczne muszą więc uzyskać taki certyfikat, albo używać wyłącznie substancji leczniczych wyprodukowanych w Europie. Wprowadzanie leków generycznych na rynek znacznie obniża koszty leczenia, również dlatego, że zwykle tanieją wtedy leki oryginalne, a dzięki temu zwiększa się dostępność terapii dla szerszego grona Pacjentów. Zamiana leku przepisanego na receptę na tańszy odpowiednik u części Pacjentów budzi jednak niepokój, co do skuteczności zaleconej przez lekarza terapii. Zawsze w przypadku wątpliwości warto porozmawiać z lekarzem. Istnieją pewnie nieliczne grupy leków, których lepiej nie zamieniać samemu bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem prowadzącym. Są to między innymi leki stosowane w padaczce, arytmii czy niewydolności serca, a także leki stosowane u pacjentów po przeszczepach. Do każdej zamiany leków (niezależnie od ceny) szczególnie ostrożnie powinny podchodzić osoby z alergiami, ponieważ każda tabletka zawiera kilkanaście substancji pomocniczych, które mogą stać się potencjalnymi alergenami. W takich przypadkach bezpieczniej trzymać się sprawdzonych leków, które były dotychczas dobrze tolerowane.

Niezależnie od często subiektywnych opinii zwolenników i przeciwników zamiany leków obowiązuje jedna, podstawowa zasada - lepiej zamienić lek na inny, niż nie brać żadnego! Dlatego jeśli nigdzie nie możesz dostać „swojego” przepisanego na recepcie przez lekarza leku, albo zwyczajnie nie stać Cię na jego wykupienie zapytaj swojego farmaceutę o odpowiednik i razem poszukajcie najlepszego rozwiązania. I pamiętaj, że aptekarz nie może wydać Ci leku z recepty wedle własnego uznania, więc decydując się na odpowiednik, nie musisz się obawiać, że dostaniesz zupełnie co innego, niż zalecił Ci lekarz. Substancja czynna, jej dawka i ilość tabletek musi pozostać taka sama, inna będzie co najwyżej nazwa handlowa preparatu, jego producent i co najważniejsze – cena.

powrót